Patriarcha Aleksej (Simanski)

2 lutego 1945 roku w Moskwie odbył się Sobór Prawosławnej Cerkwi Rosyjskiej, na którym metropolita leningradzki i nowogrodzki Aleksej (Simanski) został wybrany patriarchą moskiewskim i całej Rusi. Jego patriarchat, trwający ponad ćwierć wieku, na początku oznaczał pozytywne tendencje w rozwoju życia kościelnego, na co wpłynęło spotkanie w 1943 roku J. W. Stalina z metropolitami Sergiuszem (Stragorodskim), Aleksejem (Simanskim) i Mikołajem (Jarusiewiczem). Jednak w 1958 roku władze publicznie potępiły istniejącą politykę konfesyjną oraz stosunki państwowo-kościelne i wróciły w zasadzie do okresu prześladowań lat 30. XX wieku. Dopiero po zakończeniu „odwilży chruszczowskiej” (1964), która stała się najtrudniejszym okresem dla rosyjskiego prawosławia w XX wieku, oraz aż do śmierci patriarchy Alekseja w 1970 roku, Cerkiew Prawosławna próbowała otrząsnąć się po ciosie zadanym jej przez państwo radzieckie i rządzącą partię komunistyczną.

Okoliczności posługi kościelnej patriarchy Alekseja (Simanskiego) oraz jego życia osobistego zostały odtworzone na podstawie nowo odkrytych źródeł archiwalnych z wykorzystaniem literatury naukowej, historycznej i religioznawczej, świadectw oraz wspomnień współczesnych, gazetowej i czasopismowej periodyki.