Opinia publiczna i tłum

Książka wybitnego francuskiego socjologa i kryminologa Gabriela Tarde'a (1843–1904) «Opinia publiczna i tłum», po raz pierwszy opublikowana w 1901 roku, jest jednym z fundamentalnych dzieł w dziedzinie psychologii społecznej.

W tej pracy Tarde przedstawia nowatorskie jak na swoje czasy spojrzenie na naturę zbiorowego zachowania, przeciwstawiając fizycznie zgromadzony tłum «publiczności» — duchowej wspólnoty formującej się pod wpływem mediów. Autor twierdzi, że nadchodzący wiek — to nie «era tłumu», jak sądzili wielu jego współczesnych, lecz era publiczności, związanej niewidzialnymi więzami poprzez czytanie gazet. Badając mechanizmy formowania opinii publicznej, Tarde przyznaje kluczową rolę takiemu, wydawałoby się, powszechnemu zjawisku jak rozmowa. To właśnie w codziennych dialogach, karmionych informacjami z prasy, rodzą się, rozpowszechniają i umacniają zbiorowe idee i wierzenia, które ostatecznie podporządkowują sobie tradycję i nawet indywidualny rozum.

W trzeciej części książki autor przeprowadza porównawczą analizę tłumów i zorganizowanych sekt przestępczych, odkrywając podobieństwa i różnice w psychologii tych grup, rolę liderów i mechanizmy kolektywnej odpowiedzialności. Praca Tarde'a nie straciła na aktualności i dzisiaj, pozwalając głębiej zrozumieć naturę współczesnych wojen informacyjnych, fenomenu «wirusowej» treści i mechanizmy manipulacji społeczną świadomością.