Wieloryb. Historia kulturowa

Wieloryb, największe zwierzę naszej planety, od zarania dziejów fascynował ludzi. Z powodu tego, że zobaczenie żywego wieloryba - to rzadki przywilej, w dawnych czasach wieści o nim przynosili na ląd jedynie marynarze. W dużej mierze dzięki tym opowieściom, wieloryb stał się półmityczną istotą, a jego obraz - przedmiotem licznych fantazji i spekulacji. Przez długi czas wieloryb przedstawiany był jako groźne zwierzę, biblijny potwór na usługach sił zła. Średniowieczne bestiariusze przedstawiali strasznego mieszkańca głębiny jako sługę diabła. Autorzy czasów nowożytnych raczej nie byli bardziej pobłażliwi, podkreślając okrucieństwo wieloryba: był on antropofagiem i głównym wrogiem marynarza, jak Moby Dick, ten dziki biały kaszalot z powieści Melville'a. Lecz z czasem obraz wieloryba się zmieniał: potwór głębin stał się wzruszającą, godną litości istotą, niesprawiedliwie traktowaną jako ofiara chciwości i przemocy. Dziś wieloryb to przyjazny bohater setek książek dziecięcych, spokojnie pływający po oceanach, a czasem i po niebie.

Przerażającym mitom o potworze z morskich głębin, przedstawieniu obrazu wieloryba w literaturze i jego reprezentacji w kulturze poświęcona jest ta książka Michaela Pasturo.

Tłumaczenie z francuskiego - Stanisław Muchamedżanow. Redaktor naukowy i autor wstępu - Michaił Muisuls.