Najbardziej tajemniczy malarz średniowiecza, twórca koszmarów i człowiek o niewiarygodnej wyobraźni – Hieronymus Bosch zawsze pobudzał umysły wszystkich miłośników malarstwa. Jego dzieła są pełne zagadek, a życie prywatne do dziś pozostaje tajemnicą za siedmioma pieczęciami. W dziedzictwie Hieronyma Boscha znajduje się zaledwie 25 obrazów i 8 rysunków. Wśród nich główne arcydzieła Boscha – duże ołtarze tryptyki, pełne niesamowitych stworzeń, jakby żyjących w równoległych światach lub innych galaktykach. Tajemnicze życie wielkiego malarza jest ubogie w biograficzne informacje, co w naszych czasach stało się przyczyną niemałej ilości literackich i historycznych spekulacji. Przypisywano go do czarowników i magów, heretyków i alchemików, zajętych poszukiwaniem kamienia filozoficznego, a nawet oskarżano o tajne porozumienie z Szatanem, który w zamian za nieśmiertelną duszę podarował mu wyjątkowy talent do wnikania w inne światy i przedstawiania ich na płótnie. Bosch – artysta nietypowy w panoramie malarstwa niderlandzkiego i jedyny w swoim rodzaju w europejskim malarstwie XV wieku. Jak interpretować jego obrazy, skąd czerpał źródła inspiracji, kim w rzeczywistości są jego bohaterowie? Należy zauważyć, że w średniowiecznej literaturze istniała już bogata tradycja opisywania dziwnych istot i mitycznych środowisk. Przypowieści, kazania, baśnie i biblijna alegoria odżywiały średniowieczną wyobraźnię. Wyjątkowość Boscha polegała na tym, że rozwijał ten wizualny język, dzięki ilustracjom tajemniczych stworzeń. Wcześniej istniało przekonanie, że diabelstwo na obrazach Boscha ma na celu jedynie zabawianie widzów i łaskotanie ich nerwów. Jednak współcześni historycy sztuki doszli do wniosku, że w twórczości Boscha kryje się znacznie głębszy sens i podjęli wiele prób wyjaśnienia jego znaczenia, odnalezienia źródeł i nadania mu interpretacji. Niektórzy badacze nawet nazwali Boscha surrealistą XV wieku, wydobywającym swoje osobliwe obrazy z głębin podświadomości podobnie jak Salvador Dalí. Inni sądzą, że sztuka Boscha odzwierciedla średniowieczny ezoteryzm.
