Historia Rosji XIX wieku. Tom 3

«Historia Rosji XIX wieku» doktora nauk historycznych, profesora Andrieja Borisowicza Zubowa — to nie chronologiczny przegląd wydarzeń, ale refleksja nad przyczynami, które przybliżały możliwość upadku «historycznej Rosji».

Katastrofa początku XX wieku, uważa profesor Zubow, ma znacznie głębsze korzenie, niż się powszechnie sądzi. 

Uważne badanie tych przyczyn pomaga nie tylko lepiej zrozumieć przeszłość, ale także wyjaśnić teraźniejszość.

Trzeci tom poświęcony jest pierwszemu okresowi panowania Mikołaja Pawłowicza. Natura «rycerza Mikołaja», jak go nazywano w dzieciństwie, «Don Kichota absolutyzmu», jak go nazwano później, była kształtowana przez idee absolutnego konserwatyzmu jego mentorów, historyka Nikołaja Karamzina i generała Matiasa Lambsdorfa: człowiek — mało znaczący, państwo — samo w sobie wartościowe. Niezgrabna, ale jednocześnie patetyczna polityka zagraniczna była opłacona znaną ceną — ceną krwi rosyjskiego żołnierza, techniczne przełomy — ceną cierpienia i biedy prostego człowieka. W połowie panowania Mikołaja I za zewnętrznym blaskiem Dworu i potęgą milionowej armii przenikliwi obserwatorzy coraz wyraźniej dostrzegali stagnację i upadek ogromnego kraju, zakutego w kajdany niewoli.