Rzym, Neapol i Florencja

Książka podróżniczych esejów «Rzym, Neapol i Florencja» niewiele przypomina tradycyjny przewodnik. «Baron de Stendhal, oficer kawalerii», którego imię widniało na okładce pierwszego wydania (1817), niezbyt martwił się o to, aby dostarczyć swoim czytelnikom szczegółowych instrukcji: jakimi ścieżkami należy chodzić i jakimi atrakcjami podziwiać pod niebem błogosławionej Italii.
Jednak w jego książce obecne było coś innego – Włosi, ludzie, o których w większości przypadków milczeli autorzy niezliczonych przewodników i esejów podróżniczych. Z kunsztem wspaniałego powieściopisarza (wówczas jeszcze, nawiasem mówiąc, nieujawnionego światu) w setkach frapujących anegdot, gdzie co chwilę napotykasz nazwiska klasyków, Stendhal tworzy obszerny i żywy portret włoskiego społeczeństwa. A obserwacja lokalnych obyczajów okazuje się dla autora środkiem do lepszego zrozumienia, jak żyje ten gorąco przez niego ukochany kraj, co darzy jego sławnym kompozytorom zdolność tworzenia tak pięknej muzyki, śpiewakom – umiejętność wykonywania swoich arii z takimi uczuciami, a artystom zdolność zadziwiania świata dziełami, które podbijają publiczność na wiele wieków.