Rosja i Europa

Nikołaj Jakowlewicz Danilewski — rosyjski filozof, socjolog, kulturolog, publicysta. To on w książce «Rosja i Europa» (1869) po raz pierwszy zdefiniował cywilizację jako główną formę organizacji ludzkich społeczeństw. Szczególne początki, właściwe tylko tym czy innym narodom, stanowią autentyczne kulturowo-historyczne typy. Każda cywilizacja jako duchowa jedność istnieje w swojej własnej skali współrzędnych. Próba jednej cywilizacji narzucenia drugiej swojego systemu wartości duchowych prowadzi do katastrofy i zniszczenia tej ostatniej. W sumie Danilewski policzył dziesięć już uosobionych typów i zapowiadał triumf jedenastego — rosyjsko-słowiańskiego. Publikacja «Rosji i Europy» wywołała silny rezonans społeczny. Z zachwytem przyjął dzieło Danilewskiego «Rosja i Europa» F. M. Dostojewski, nazywając je «książką dla każdego Rosjanina». Z krytyką wystąpił inny wielki filozof — Władimir Sergiejewicz Sołowiow, według którego «rzeczywiste ruchy historii» polegają właśnie na przekazywaniu «kulturowych początków» między narodami. Podniesione przez Danilewskiego pytania o zamkniętość i otwartość cywilizacji, o «autentyczność» i globalizm pozostają aktualne i dzisiaj.