W tradycji rosyjskiej nazizm nazywany jest «faszyzmem». Umberto Eco, kulturolog, publicysta i filozof, nie kwestionuje terminologicznych rozbieżności. Wręcz przeciwnie, w kluczowym eseju z tomu wyróżnia wspólne zasady dla różnych reżimów totalitarnych i pomaga na nowo przemyśleć korzenie tego, co nazywa «wiecznym faszyzmem» w jego historycznych i, niestety, współczesnych przejawach. Ta zbiór esejów daje powód do refleksji o nienawiści, o wojnie, o religii – refleksji, które łączą tych, którym świat nie jest obojętny, tych, którzy zdają sobie sprawę, że zwycięstwo rozumu nad regresem nigdy nie jest ostateczne i że wewnętrzna praca dla każdego z nas zawsze jest obowiązkowa. Moralność, etyka, sumienie, cnotliwość, obywatelskość – różnica znów tkwi tylko w terminach. Istota jest jedna: lekcje historii są przydatne tylko wtedy, gdy ludzie nie lenią się ich przemyśleć. A praca umysłowa obok Eco zazwyczaj nie jest ciężarem, rozmowa z nim to zarówno radość, jak i rozrywka.