Jekaterina Aleksiejewna zdecydowanie nie miała szczęścia przy ocenie jej panowania ani w okresie przedrewolucyjnym, ani tym bardziej w sowieckiej historiografii. Już w latach jej rządów współcześni zwracali uwagę na wiele ciemnych plam, które przyćmiewały w ich oczach to pozytywne, co było związane z jej imieniem. Po pierwsze, była czystokrwistą Niemką, i, najwyraźniej, duma narodowa nie pozwalała na obiektywną ocenę jej panowania. Po drugie, i to jest chyba jeszcze ważniejsze, nie miała żadnych praw do tronu i uzurpowała koronę od własnego męża. Po trzecie, na jej sumieniu, choć nie bezpośrednio, ciąży pieczątka odpowiedzialności za śmierć nie tylko męża, Piotra III, ale także zdetronizowanego jeszcze przez jej poprzedniczkę cesarza Jana VI Antonowicza. Wreszcie, moralność cesarzowej nie budziła zachwytu ani wśród współczesnych, ani wśród historyków.
Jednak rządy Katarzyny przede wszystkim związane są z zasługami i osiągnięciami, które pozwalają wynieść ją do rangi wybitnych działaczy państwowych przedrewolucyjnej Rosji i postawić jej imię obok imienia Piotra Wielkiego.
