Refleks wolności

Książka, w której znalazły się najróżniejsze prace akademika Pawłowa – w tym te, które z powodów ideologicznych były surowo zabronione nie tylko za życia wielkiego uczonego, ale i do samego upadku ZSRR. Refleks wolności, - pisał, - jest jednym z najważniejszych wrodzonych refleksów. Gdyby go nie było, każde najmniejsze przeszkodzenie, które napotykałoby zwierzę na swojej drodze, całkowicie przerywałoby bieg jego życia. A dobrze wiemy, jak wszystkie zwierzęta, pozbawione zwykłej wolności, dążą do uwolnienia się. A ludzie, jak wiadomo, są rozumni, ale wciąż są zwierzętami.