Polska czy Ruś? Litwa w składzie Imperium Rosyjskiego

Historia kształtowania się Rosji jako imperium oraz dominacja w niej dyskursu narodowego wyraźnie odzwierciedla się w polityce, jaką kraj prowadził w odniesieniu do swoich „peryferii”. Wśród nich znajdują się ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego, nazwane w oficjalnej nomenklaturze XIX wieku Północno-Zachodnim Kraj. Ideologia państwowa, która stworzyła obraz tych terytoriów jako wiecznie rosyjskich, wpadła w „dyskursywną pułapkę”: etnokulturowa rzeczywistość regionu była inna. Książka Dariusza Staluniusa analizuje politykę narodową w odniesieniu do każdej z największych grup etnicznych tego regionu - Białorusinów, Litwinów, Żydów i Polaków. Jego badania pokazują, że na Litwie większość działań mających na celu „zruszczenie”, „poprawienie”, „połączenie” lub „zbliżenie” nienarodowego ludności okazała się albo bezskuteczna, albo prowadziła do zupełnie innych konsekwencji, niż oczekiwały władze. Przyczyny tych niepowodzeń miały przede wszystkim związek z dominującymi stereotypami ideologicznymi, które utrudniały dostrzeganie skomplikowanej konfiguracji rzeczywistości społecznej.

Dariusz Stalunius - wiodący pracownik naukowy Instytutu Historii Litwy