Wrzeciono Baby Jagi. Mistrzostwo nad wiedźmami, wigilijne wróżby, rytualne bicia i żeńska inicjacja w rosyjskich bajkach

Złośliwa starucha z leśnej gęstwiny, która tylko czeka, by zwabić bohaterów do swojej chatki i tam ich zniszczyć... Taki obraz Baby Jagi pamiętamy z dzieciństwa, ale czy wszystko jest takie proste?
Znane postacie bajkowe i fabuły ukazują się nam w całkiem innym świetle, gdy spojrzymy na nie przez pryzmat pradawnych obrzędów inicjacji.
Dlaczego Baba Jaga mieszka w gęstym lesie, a Księżniczka Żaba – na bagnie? Dlaczego główna bohaterka bajki "Mróz" odmawia powiedzenia, że jest jej zimno, a Kroszeczka-Hawroszeczka zakopuje kości ukochanej krowy?
Z tej książki dowiesz się zapewne o najbardziej niejednoznacznych postaciach bajkowych.


Baba Jaga potrafi zaskakiwać. Kim tylko nie jest w bajkach – i szczodrą czarodziejką, która zawsze ma wspaniałe dary dla prawdziwych bohaterów, i właścicielką tabunu magicznych klaczy, i położną, i amazoną, pokonującą bohaterów. Ale w tej książce zatrzymamy się tylko na jednej z jej postaci – kapłańskiej. W końcu Baba Jaga pomagała dziewczynom stać się dorosłymi i dzieliła się z nimi swoją ukrytą wiedzą.
Możliwe, że zauważyłeś, że imię głównego bohatera piszę dwoma słowami, choć w słownikach przyjęta jest wersja "Baba-Jaga". W tym rozwiązaniu opieram się na analogii do Wielkiej Matki, ponieważ Jaga służy żeńskiemu bóstwu, pomagając dziewczynom przyswoić zasady zachowania, system zakazów i – co najważniejsze – stać się dorosłym człowiekiem, z którym będą się liczyć w społeczeństwie.
Temat żeńskiej inicjacji jest dość mało zbadany. Odwołanie do folkloru weselnego, do badań historyków i językoznawców pozwala na poszerzenie wiedzy na ten temat, i wiele bajek zyskuje już całkiem inne brzmienie. Przestają być opowieściami wyłącznie dla maluchów, zyskują ciekawe, a czasem i przerażające szczegóły.