Знаки, символы и аллегории в живописи

Fiołek i owoc granatu, jednorożec i pies, byk i lew, papuga i paw, waga i perła, róg obfitości i lustro, znak "Lustro Wenus" i chrześcijański znak "ichtys"… Jak często widzimy te i inne znaki oraz symbole w obrazach znanych mistrzów i nawet nie zastanawiamy się, że te obrazy mają dodatkowe znaczenie, różne od swojego powierzchownego. Te znaki, nadające pracom głębi, tajemniczości i wielowarstwowości, istnieją nie tylko w sferze rozumu, ale również w sferze uczuć. Symbole są różnorodne – oznaczają się liczbami, przedmiotami i zjawiskami, formami i obrazami zwierząt, ptaków czy owadów, i tak dalej. Szczególnie wyraźnie symbole manifestują się w malarstwie i rzeźbie.

Od twórców tych znanych obecnie dzieł sztuki wizualnej dzieli nas setki lat, a czasem całe tysiąclecia. Ludzie ci istnieli w innej systemie życiowych współrzędnych i wierzyli w innych bogów. Zachowane z tamtych dawnych czasów pomniki miał nie tylko cieszyć oczy i zadziwiać finezją wykonania, ale często niosły w sobie określoną ideę, którą współcześni odczytywali bez większego trudu. My, poznając te pomniki, czerpiemy czysto estetyczną przyjemność, często umykają nam ich znaczenia, nie zwracamy uwagi na mówiące detale lub nie rozumiemy, co mogą one oznaczać, przez co pozbawiamy się pełnego odbioru dzieł sztuki. Znaczenia znaków i symboli niemal niemożliwe jest przypadkowo "odszyfrować", trzeba je znać. I w tym pomoże wam nowa książka Natalii Kortunowej – znanej znawczyni sztuki, starszej pracownicy naukowej GIMPA im. A.S. Puszkina, kuratorki kilku wystaw w GIMPA.

Znaki, symbole i alegorie w malarstwie dosłownie otaczają nas. I często wystarczy tylko zwrócić na nie uwagę, zrozumieć, jaką tajną treść niosą, aby dzieło sztuki zaświeciło nowymi kolorami!