Ostatni syn wolności

Silny, nietuzinkowy człowiek, stający w obliczu okoliczności, konwencji i samego społeczeństwa oraz jego praw, nie składający głowy przed opinią tłumu i wchodzący w starcie z losem, — taki jest niezmienny, niezależnie od czasu i miejsca akcji, bohater wczesnych dzieł Lermontowa, które tworzą ten zbiór. Najczęściej jego bunt jest z góry skazany na niepowodzenie, jednak on kontynuuje walkę — i nie ma znaczenia, jaki będzie jej wynik, jeśli nawet zagłada zamienia się w swoiste święto poetyckiej sprawiedliwości. Młodzieńcze dzieła Lermontowa w dużej mierze są naiwne i podlegają wpływowi Byrona i Puszkina, jednak już w nich wyraźnie odczuwalny jest niezwykły talent młodego poety i, co jeszcze ciekawsze, już jednoznacznie uformowany krąg tematów, które na całe krótkie życie staną się dla Lermontowa główne.